Büyük Harpte Türk Harbi

Dünyanin dört bir yanini saran Cihan Harbi, Bati tarihcilerince uzun yillar bir Avrupa savasi olarak islenmistir. Avrupa disi gelismeler tali unsurlar olarak görülmüstür. Osmanlinin bu savastaki rolü cogu kez marjinal olarak nitelenmistir. Osmanli topraklari paylasilmayi bekleyen bir ganimettir ve savasta aktif bir rol oynamasi beklenmez. Oysa Osmanli, Cihan Harbinde yedi düvele karsi üc kitada savasmistir. Galicyadan Arabistan cöllerine, Kafkasyadan Süveyse Osmanli ordusu seferberdir. Kaldi ki Osmanli icin Cihan Harbi, 1912de Balkan Harbi ile birlikte, hatta daha cesur davranilirsa 1911de Trablusgarp Savasi ile birlikte baslamistir. Balkan Harbi, Cihan Harbi ve Milli Mücadele bir bütünün parcalaridir. Bati tarihciliginin bu konudaki aymazligini sorgulayan tek bir kitap vardir. O da bir Fransiz subayinin yazmis oldugu ve Büyük Harpte Türk Harbi basligi altinda Türkceye cevrilecek olan La Guerre Turque dans la Guerre Mondiale adli eserdir. Birinci Dünya Savasinda Osmanlinin konumu uzun yillar bu kitaptan izlenir. Büyük Harpte Türk Harbi askeri tarihimiz icin son derece önemli bir basvuru kaynagi ve bir klasiktir. Nitekim bunu daha Cumhuriyetin ilk yillarinda Erkan-i Harbiye de görmüs olacak ki, kitap, Fransizca yayinlanisindan kisa bir süre sonra üc cilt olarak serhlerle Türkceye kazandirilmistir. Fransizlarin edition critique dedikleri yöntemle gerceklestirilen ceviri, yazarin elestirisi ve kimi yerlerde düzeltilerini icermektedir. Ceviriyi gerceklestiren ve Larcher gibi hem subay hem askeri tarih uzmani olan Harp okulu ögretmeni Mehmed Nihad, bircok yerde Larchernin verilerini sorgulamis ve zaman zaman düzeltmistir. Bu baglamda Türkcede yayinlanan üc cilde tam anlamiyla ceviri demek de dogru olmaz. Maurice Larchernin bu klasik eserinin, Mehmed Nihadin serhleriyle Latin harflerine aktarilarak Ötüken Nesriyat tarafindan okuyucusuna ulastirilmis olusu askeri tarihimiz acisindan büyük bir kazanctir. Prof. Dr. Zafer Toprak