Türkiyede Yapilan Calismalarda Orhon Yazitlarini Okuma ve Yorumlama Farkliliklari;1936-2016

II. Dogu Türk Kaganligi zamaninda dikilen Orhon Yazitlari Kitabeleri veya yaygin adiyla Göktürk Kitabeleri, Türk dili, tarihi ve kültürü ile ilgili önemli bilgileri iceren ilk kaynak metinlerdir. Türk Runik harfleriyle yazilmis olan bu metinler, 8 yya ait olmasi ve tasa kazinmis olmasi dolayisiyla bazi cevresel kosullardan ve gecen 13 yüzyillik tarih sürecten cokca etkilenmis, yazitlarin bazi kisimlari okunamaz hale gelmistir. Bu dogrultuda arastirmacilar tarafindan tarih metinlerden ve kelimelerin cagdas Türk yazi dillerindeki durumlarindan hareketle okunamayan kisimlari tamir edilmeye calisilmistir. Bu durum, Runik harflerin cözümlenmesinden bu yana yazitlarin farkli dillerde, hem Türkiyede hem de yurt disinda bircok kez yayimlanmasina ve her metin yayiminin, yeni okumalar ile anlamlandirma önerilerini de beraberinde getirmesine sebep olmustur. Bu calismada Orhon Yazitlari ile ilgili Radlofftan itibaren yapilan metin yayimlari taranarak tarih zeminde özellikle Türkiyedeki yayinlarda Kül Tgin, Bilge Kagan ve Tunyukuk Yazitlari cercevesinde Orhon Yazitlarinin okuma ve yorumlama farkliliklari tespit edilmeye calisilmistir. Bu dogrultuda Türkiyede Türk asilli Türkologlar tarafindan yapilan okumalar ayrintili olarak incelenmistir. Ayrica Radlofftan bugüne, 2016ya kadar yapilmis olan yayimlar kronolojik bir sira ile karsilastirmali olarak degerlendirilmistir. Bütün bu verilerin isiginda Orhon Yazitlarini okuma ve yorumlama farkliliklarinin nelerden kaynaklandigi ifade edilmistir.