Misirin Uzun 19. Yüzyili

Ortadogu bölgesi giderek artan bir sekilde uluslararasi iliskiler ve dolayisiyla Türkiye gündeminin parcasi haline gelmektedir. Ancak bölgeye iliskin degerlendirmeler gazete haberlerinin ötesine gecilmeden yapildigi icin bilgi birikimimizde ve sorunlari anlamlandirmamizda yol aldigimiz pek söylenemez. Ortadogu bölgesini anlamak ve anlamlandirabilmek icin bölgenin tarihini bilmek bir zorunluluktur. Dr. Özge Özkocun kitabi bu anlamda boslugu dolduracak önemli adimlardan biridir. Ortadogu bölgesinin kaderini tarihin ilk caglarindan itibaren belirleyen üc alt cografya bulunmaktadir Misir, Iran ve Anadolu. Özellikle Arap dünyasi icin Misir bir kutupyildizi niteligi tasimaktadir. Bugün Misiri sosyokültürel ve siyasal acidan anlamlandirabilmek ise 19. yüzyil Misirinda yasanan modernlesme sürecini dogru analiz etmeyi gerektirmektedir. Dr. Özkoc, geleneksel Misir ve Osmanli tarih yazimlarinin ileri sürdükleri temel tezi yani Mehmet Ali Pasa modernlesmesinin Misir ulusculugunun dogusunun baslangici oldugu savini reddederek, Kahire odakli modernlesmenin Istanbulda baslayan modernlesme sürecinin bir izdüsümü oldugunu ileri sürmektedir. Buradan yola cikarak Misir modernlesmesinin giderek nasil bir merkezilesmeye evrildigini, Istanbuldan özerklesme süreciyle birlikte aciklamaktadir. 20. yüzyilin basindan itibaren Türkiye ve Misir arasinda baslayan ve 1945 sonrasi daha da belirginlesen sorunlarin anlasilmasi ve bugün Misira yönelik saglikli bir politikanin nasil olusturulmasi gerektigini düsünmek icin bu tarihsel sürecin dogru degerlendirilmelidir. Dr. Özkocun kitabinin önümüzü görebilmek icin ufuk acici olacagina inaniyorum.